De klimaatcrisis doet mij, en wellicht jullie ook, denken aan uitspraken als: “we moeten nu in actie komen” maar ook: “wat ik doe als individu, valt in het niet tegenover de grote bedrijven” of de bekende: “het is vijf voor twaalf”. Nieuwsberichten over het klimaatprobleem kunnen mij soms overspoelen door alle verschillende perspectieven. Maar nu is er een boek over dit actuele onderwerp, binnen ons eigen vakgebied: voor ons een bekend perspectief. Volgens de auteurs is het een must-read voor psychologen in elk werkveld. Niet zozeer omdat het onmisbaar is, wel omdat we het niet meer mogen missen.
Straks zijn we echt te laat
Het boek beschrijft machteloosheid, angst, boosheid. Voorbeelden van gevoelens die het klimaatprobleem bij onze patiënten én bij onszelf op kan roepen. Daarbij moest ik denken aan het lied Disco zwemmen (Prins S. en de Geit). De kern daarvan is: straks zijn we echt te laat. Maar als het aan de diverse auteurs van Klimaatpsychologie ligt is er vooral hoop en kunnen we wel degelijk van het ‘praten over het klimaatprobleem’ komen tot gewenste duurzame en waardengerichte gedragingen. Hier ligt ook voor ons een belangrijke taak.
Toekomstbeeld
In het boek schetsen de auteurs de huidige stand van zaken met betrekking tot klimaatverandering. Het toekomstbeeld toont in eerste instantie somber, maar er is vervolgens ook ruimte voor optimisme. Het boek beantwoordt vragen als: Hoe komen we gezamenlijk, op een inclusieve manier, in actie? en hoe komen we tot de specifieke gedragsveranderingen die bijdragen aan daadwerkelijke verbetering van het klimaat?
Opbouw van het boek
In het eerste deel zetten de auteurs uiteen wat klimaatpsychologie omvat en welke plek dit binnen bestaande disciplines inneemt. Een theoretisch kader, wat soms even taai is om door te komen, maar waarbij langzamerhand een steeds concreter beeld ontstaat van wat klimaatpsychologie nou eigenlijk is en waarom het nodig is.
Vervolgens wordt de informatie uit het boek een stuk concreter en praktisch toepasbaar. Vanzelfsprekend draagt dit ook bij aan de leesbaarheid van het boek. Beschreven staat hoe wij als psychologen (en lees ook: cognitief gedragstherapeuten en cognitief gedragstherapeutisch werkers) kunnen bijdragen en wat we op verschillende vlakken kunnen betekenen: van onderwijs tot media, van klimaatemoties begrijpen, kaderen en, als het nodig is, behandelen, tot kennis en kunde over verandergedrag. De onderliggende boodschap is dat we klimaatverandering niet moeten vergeten als een belangrijk onderwerp in ons werk en dat we niet moeten onderschatten wat we zelf kunnen doen. Daarbij is het heel fijn dat het boek concrete tips en adviezen geeft, zoals bijvoorbeeld informatie over de klimaatcrisis als luxerende factor of bijkomende stressor van psychische problemen in algemene zin (heb er aandacht voor in de behandelkamer!). En over eerdergenoemde gevoelens: wat is passend en wanneer kies je voor een behandeling? Ook nuttig is de Duwtjemethodiek, over het komen tot gedragsverandering.
Het boek sluit af met een blik op de toekomst. Waar is de winst te behalen, welke wetenschappelijke onderzoeken zijn waardevol en hoe kan de klimaatpsychologie zich verder door ontwikkelen?
Goed leesbaar
Zoals gezegd is het theoretisch kader wat taai en heeft het boek in de eerste hoofdstukken soms een wat (gepast) activistische toon. Daarna is het boek zeer goed leesbaar en zet het aan tot enthousiasme, omdat gevoelens van machteloosheid over de klimaatcrisis omgezet worden in betekenisvol handelen. Doordat de hoofdstukken door verschillende auteurs geschreven zijn, komt informatie soms meermaals terug. Hierdoor wordt echter ook de kern duidelijk en maakt het dat de hoofdstukken ook afzonderlijk goed te lezen zijn. Aanraders zijn de hoofdstukken over de bijdrage van psychologie aan de oplossing van het klimaatprobleem (hoofdstuk 4), omgaan met eco-emoties en klimaatpsychologie in de behandelkamer (hoofdstuk 9 en 10) en een duwtje in de duurzame richting (hoofdstuk 15).
Een must-read?
Dus die must-read die ze zeggen te zijn: wat mij betreft is dat absoluut waar! Ons klimaat en duurzaam gedrag zijn dusdanig urgent, dat we er in ons werk niet langer omheen kunnen.
Score
Informatie
Titel:
Klimaatpsychologie, Hoe psychologie bijdraagt aan een duurzaam leven
Auteur/Redactie:
Jaap van der Stel, Sara Helmink en Sara Wortelboer
Uitgever:
Boom
ISBN:
9789024463855
Onderwerp:
Klimaatpsychologie
Doelgroep:
Psychologen
Beweringen en meningen, geuit in artikelen en mededelingen op de boekrecensiepagina’s van deze site, zijn die van de auteur(s) en niet (noodzakelijkerwijs) die van de VGCt.
