Een proefschrift staat boordevol nieuwe inzichten. Wat zijn de belangrijkste bevindingen? En welke les kun jij er als zorgprofessional uit trekken? Dat kan niemand je beter vertellen dan de kersverse doctor zelf. Dit keer Nina Vollbehr, gezondheidszorgpsycholoog en onderzoeker bij Lentis over haar proefschrift: Mindful yoga for depression – Potential effects and mediating processes.
Welk probleem staat centraal?
Eén op de vijf Nederlanders krijgt te maken met een depressie. Hoewel bestaande behandelingen kunnen helpen, knapt een groot deel van de mensen met een depressie niet of onvoldoende op. Daarom is het van belang nieuwe behandelingen te ontwikkelen, die kunnen worden toegevoegd aan bestaande behandelingen om het effect daarvan te versterken.
Waar spitste je onderzoek zich op toe?
In dit proefschrift is onderzocht of mindful yoga een aanvulling zou kunnen bieden bij de behandeling van depressie. In een reeks studies is daarom de effectiviteit van mindful yoga onderzocht. Daarbij is ook gekeken of mindful yoga bepaalde psychologische processen aanpakt die mogelijk een rol spelen bij depressie zoals piekeren, zelfkritiek, zelfcompassie en lichaamsbewustzijn.
Wat zijn de belangrijkste bevindingen uit je proefschrift?
- Bij studenten met verhoogde scores op depressieklachten had een korte mindful yoga-interventie een klein maar gunstig effect.
- Het is haalbaar om mindful yoga toe te voegen aan de reguliere behandeling van mensen met een langdurige depressie.
- Als toevoeging aan de behandeling bij jonge vrouwen met een depressie draagt mindful yoga weinig bij aan het verminderen van de depressie. Dit komt mogelijk deels doordat de deelnemers weinig bleken te hebben geoefend.
- Het toevoegen van mindful yoga aan de behandeling voor jonge vrouwen met een depressie is hoogstwaarschijnlijk wel kosteneffectief. Dit had vooral te maken met dat er minder verlies van productiviteit was in de yogagroep.
- Mindful yoga zorgt voor meer zelfcompassie en bewustzijn van lichamelijke signalen, maar niet voor minder piekeren en zelfkritiek.
- Deelnemers vinden mindful yoga een prettige, veilige en haalbare training. Ze ervaren bijvoorbeeld meer ontspanning, acceptatie van moeilijke gevoelens en zijn wat vriendelijker tegen zichzelf. Deelnemers kunnen ook onprettige ervaringen hebben zoals onrust en meer bewustzijn van nare gevoelens.
Welke haken en ogen zitten er aan je onderzoek?
In dit proefschrift zijn vier studies uitgevoerd met elk een andere methodologie, met elk eigen sterke kanten en beperkingen. Voor de klinische gerandomiseerde studie naar de effectiviteit van yoga kan als beperking worden aangemerkt dat de deelnemers heel weinig oefenden, waardoor ze vermoedelijk onvoldoende konden profiteren van de mindful yoga. Het gebrek aan oefenen hangt mogelijk samen met een hoge mate van depressieve klachten en dat ze veel andere interventies kregen (waar ze mogelijk ook huiswerk voor moesten doen).
Wat moet volgens jou de volgende stap in het onderzoek zijn?
Vijftien maanden na de start van het onderzoek was 29% van de jonge vrouwen nog steeds gediagnosticeerd met een depressie, ondanks uitgebreide behandeling (54% gebruikte medicatie, 67% ontving CGT, 31% een andere psychologische interventie). Ik vond dit een tamelijk schokkende bevinding, dat zo’n groot deel van de jonge vrouwen met een depressie niet opknapt met de gebruikelijke behandeling in de GGZ. Daarom wil ik me met mijn vervolgonderzoek richten op deze groep: hoe ziet deze groep eruit, hoe zit het met andere uitkomsten naast de klachten (bijvoorbeeld sociale relaties, betekenis/zin ervaren in het leven, deel uitmaken van een sociale structuur) en wat heeft deze groep nodig op het gebied van behandeling en daarbuiten?
Welke boodschap wil je dat zorgprofessionals meenemen uit je proefschrift?
Helaas heeft het toevoegen van mindful yoga aan de behandeling van jonge vrouwen met depressie niet geleid tot een grotere afname van de depressie. Wel kan mindful yoga bijdragen aan meer zelfcompassie, lichaamsbewustzijn, ontspanning en acceptatie van moeilijke gevoelens.
Titel proefschrift:
Mindful yoga for depression – Potential effects and mediating processes
Promovendus:
Nina Vollbehr
Universiteit:
Rijksuniversiteit Groningen
Promotiedatum:
15 mei 2025
Proefschrift:
Download
Over de auteur
Nina Vollbehr werkt als gezondheidszorgpsycholoog en onderzoeker bij het Centrum Integrale Psychiatrie van Lentis en als coördinerend hoofddocent Evidence-based Mental Health bij PPO Opleidingen. Zij blijft deze functies in de toekomst uitoefenen. Haar vervolgonderzoek richt zich op mensen met chronische stemmings- en angststoornissen, waarbij de nadruk ligt op positieve aspecten van gezondheid, veerkracht en zingeving in het leven.
