Een proefschrift staat boordevol nieuwe inzichten. Wat zijn de belangrijkste bevindingen? En welke les kun jij er als zorgprofessional uit trekken? Dat kan niemand je beter vertellen dan de kersverse doctor zelf. Dit keer Georg Riemann, onderzoeker en hogeschooldocent, over zijn proefschrift ‘STEPSS-BD: The Impact of Borderline Personality Features on Mood Disorders’.
Welk probleem staat centraal?
De centrale probleemstelling in mijn promotieonderzoek is dat patiënten met een bipolaire stoornis en comorbide borderline persoonlijkheidskenmerken een ongunstiger ziektebeloop hebben, terwijl onduidelijk is welke psychologische behandeling effectief en passend is voor deze complexe comorbiditeit.
Waar spitste je onderzoek zich op toe?
Mijn onderzoek spitste zich toe op het onderzoeken van de prevalentie en impact van borderline persoonlijkheidskenmerken bij patiënten met een bipolaire stoornis én op het evalueren van de haalbaarheid en (eerste) effectiviteit van de psychologische interventie STEPPS als aanvulling op gebruikelijke behandeling. STEPPS staat in Nederland bekend als de Vaardigheidstraining Emotieregulatiestoornis (VERS), een gestructureerde groepsCGT die oorspronkelijk is ontwikkeld voor mensen met een borderline persoonlijkheidsstoornis.
Wat zijn de belangrijkste bevindingen uit je proefschrift?
- Borderline persoonlijkheidskenmerken komen zeer frequent voor bij patiënten met een bipolaire stoornis en hangen samen met een ernstiger en complexer ziektebeloop.
- Comorbiditeit van bipolaire stoornis en borderline kenmerken is geassocieerd met meer stemmingsinstabiliteit, rapid cycling en een hogere ziektelast.
- STEPPS als aanvullende behandeling liet aanwijzingen zien voor verbeteringen in symptomen en kwaliteit van leven (op de korte termijn).
- Stigmatisering en de ‘borderline’-labeling van de interventie vormden een belangrijke belemmering voor inclusie in de studie en behandelacceptatie.
- Psychologische interventies gericht op emotieregulatie lijken conceptueel passend voor bipolaire patiënten (met borderline kenmerken), maar vragen aanpassing in framing en implementatie.
Welke haken en ogen zitten er aan je onderzoek?
Het was een grote uitdaging om deelnemers te werven voor de interventiestudie. Daardoor moesten we de oorspronkelijk beoogde RCT-studie omzetten in een open haalbaarheidsstudie. Vanwege het ontbreken van een controlegroep en de beperkte steekproefomvang – we hadden maar negen deelnemers – kunnen we helaas geen definitieve conclusies trekken over de effectiviteit van STEPPS bij bipolaire patiënten.
Wat moet volgens jou de volgende stap in het onderzoek zijn?
De volgende stap is het ontwikkelen en onderzoeken van een aangepaste, niet-stigmatiserende emotieregulatie-training voor patiënten met een bipolaire stoornis en persoonlijkheidskenmerken. Met een voldoende grote RCT-studie en langere follow-up zou de effectiviteit, acceptatie en implementatie in de klinische praktijk onderzocht moeten worden. Daarin moet ook het patiëntperspectief op de interventie meegenomen worden.
Welke boodschap wil je dat zorgprofessionals meenemen uit je proefschrift?
Zorgprofessionals moeten zich bij bipolaire stoornis bewuster zijn van stigmatisering en comorbiditeit, zoals borderline of jeugdtrauma, omdat deze factoren het beloop beïnvloeden en het behandelplan bepalen.
De emotieregulatietraining VERS kan een waardevolle aanvulling zijn op farmacologische behandeling voor bipolair patiënten met borderline persoonlijkheidskenmerken, maar moet eerst verder aangepast worden voor de bipolaire doelgroep.
Titel proefschrift:
VERS-training bij bipolaire stoornis en borderline persoonlijkheidskenmerken
Promovendus:
Georg Riemann
Universiteit:
Vrije Universiteit Amsterdam
Promotiedatum:
15 december 2025
Proefschrift:
Download
Over de auteur
Georg Riemann is opgeleid als psychotherapeut. Hij combineerde zijn promotieonderzoek bij de Vrije Universiteit Amsterdam met zijn werk als hogeschooldocent en onderzoeker. Nu is hij voornamelijk docent aan de Fontys Hogeschool in Eindhoven bij de opleiding Toegepaste Psychologie.
