Wie de opleiding tot cgt’er volgt, bewijst zijn of haar bekwaamheid onder meer met een N=1. In deze rubriek blikt een cgt’er terug op de eigen bekwaamheidsproef.
Miriam van Pelt
Functie:
Klinisch psycholoog
Werk:
Miriam werkt sinds 2010 als klinisch psycholoog bij het Catharina Ziekenhuis in de afdeling Medische Psychologie Kind & Jeugd. Daar voerde ze ook haar N=1 uit en rondde ze – na eerdere opleidingen tot gz-psycholoog en klinisch psycholoog – begin 2024 ook haar opleiding tot cognitief gedragstherapeut af.
De 17-jarige Kim (gefingeerde naam) kampt met de gevolgen van Inflammatory Bowel Disease (IBD), een chronische aandoening die haar gezondheid en dagelijks functioneren beïnvloedt. Ze ervaart extreme vermoeidheid, wat vaker voorkomt bij jongeren met IBD. Dit bemoeilijkt haar dagelijkse activiteiten en veroorzaakt extra stress in de aanloop naar haar eindexamen. Omdat Kim hulp nodig heeft bij het managen van haar energieniveau om haar examenjaar succesvol af te ronden, verwijst haar kinderarts haar naar Miriam.
Vermoeidheid en perfectionisme
Hoewel de ziekte zelf in remissie is, blijft haar vermoeidheid een groot obstakel. Het lukt Kim echter niet om de eisen die ze aan zichzelf stelt aan te passen aan de beperkte energie die ze heeft. Mede door haar voorgeschiedenis als ‘modelleerling’ uit een gezin met een niet-westerse migratieachtergrond is haar zelfwaardering in hoge mate afhankelijk geworden van haar inzet voor school. Ze negeert signalen van vermoeidheid en als dat niet meer lukt heeft ze veel last van zelfkritiek, piekeren en gaat ze nóg meer planningen maken.
CGT met focus op perfectionisme
Miriam past het behandelprotocol voor klinisch perfectionisme toe, zoals beschreven door Van Beveren en Van Malderen. Dit protocol omvat cognitief gedragstherapeutische interventies zoals psycho-educatie, gedragsmanagement, exposure en cognitieve herstructurering. Het eerste onderdeel van de behandeling is psycho-educatie, waarbij Kim leert dat te veel inspanning juist averechts kan werken. Ze monitort haar gedrag en neemt met steun van haar ouders vaste pauzes. Hierdoor neemt de angst om rust te nemen langzaam af. Voor Kim, die gewend is om door te werken ongeacht haar vermoeidheid, is dit een grote verandering. Het geeft haar voor het eerst de ruimte om zich bewust te worden van hoe streng ze voor zichzelf is en om te werken aan haar zelfwaardering.
Spontaan gedragsexperiment
Halverwege de behandeling vindt een spontaan gedragsexperiment plaats, grotendeels dankzij de steun van Kims medestudenten. Tijdens het online studeren met vrienden merkt Kim dat zij veel vaker en langer pauze nemen dan zij gewend is. Tijdens deze pauzes heeft ze het zo naar haar zin dat zelfkritiek en stress tijdens de pauzes snel afnemen. Ook wordt er in de groep veel openlijker gesproken over prestatiedruk. Doordat ze perfectionistische denkfouten bij haar vrienden wél kan zien, komt cognitieve herstructurering meer binnen handbereik.
Zelfwaardering
In de volgende fase van de behandeling ligt de focus op het versterken van Kims zelfwaardering. Door middel van socratische dialoog, het leren ontdekken van denkfouten en meerdimensionaal evalueren, begint ze te begrijpen dat ze meer is dan haar studieresultaten en dat zij net zo veel recht heeft op goede zelfzorg als ieder ander. Kim leert niet alleen hoe ze haar vermoeidheid beter kan managen, maar ook om milder te zijn voor zichzelf. Ze ontwikkelt meer zelfcompassie en leert om haar prestaties niet meer te zien als de enige maatstaf voor haar eigenwaarde.
Terugvalpreventie
Kim slaagt met een realistische inzet voor haar eindexamen en zet haar nieuwe vaardigheden voort tijdens haar eerste jaar op haar vervolgopleiding. Ze integreert zelfzorg in haar dagelijkse leven, met voldoende tijd voor ontspanning, koken en sociale activiteiten. In de laatste fase van de behandeling wordt ook een terugvalpreventieplan opgesteld, waarin Kim leert haar gezonde copingmechanismen vast te houden, zelfs in stressvolle tijden zoals een examenperiode.
Terugblik
Miriam: “Ik kijk met trots terug op deze casus. Het klinisch perfectionisme als uitgangspunt nemen was een goede keuze, omdat het nauw verweven was met Kims vermoeidheidsklachten en haar behoefte om voortdurend te blijven presteren. Het was belangrijk om eerst aan te sluiten bij haar concrete hulpvraag – hoe kan ik genoeg energie vinden om mijn eindexamen te halen? – en van daaruit de focus langzaam te verbreden naar haar zelfwaardering. Door op deze manier stap voor stap te werken, bleef Kim gemotiveerd en konden we de behandeling succesvol afronden. Wat ik achteraf misschien anders had willen doen, is meer gebruikmaken van de therapeutische relatie om haar te laten zien dat ze niet altijd perfect hoeft te zijn, zelfs niet in therapie. Het was een harmonieuze, hardwerkende relatie, maar als ik daar iets meer frictie had gecreëerd, had ik haar nog beter kunnen laten groeien in haar acceptatie dat ze waardevol is, ook als niet alles altijd perfect verloopt. Ondanks dat, ben ik heel blij met het resultaat: Kim leerde zichzelf te waarderen, mede dankzij de steun van haar ouders en vrienden. Dit heeft me ook weer laten zien hoe krachtig het is om nieuw gedrag in een natuurlijke, sociale setting te bekrachtigen. De positieve invloed van de mensen om je heen kan echt enorm zijn, en dat was in deze casus heel duidelijk zichtbaar.”
Dit artikel kun je terugvinden in het VGCt magazine op pagina 18.
