Sinds 2013 is de vermijdende/restrictieve voedselinnamestoornis (ARFID) erkend als een diagnosticeerbare eetstoornis. Deze ernstige aandoening, die vaak gepaard gaat met lichamelijke risico’s, geeft beperkingen in het dagelijks functioneren voor de persoon zelf en voor de ouders en andere naasten. De VGCt gaf in 2019 (herzien in 2022) een factsheet, in 2021 een podcast en in 2023 een folder met patiëntinformatie over ARFID uit. Dit boek sluit aan op de groeiende aandacht voor ARFID en biedt een zeer welkom en toegankelijk overzicht van effectieve diagnostiek en behandeling voor zowel kinderen, jongeren als volwassenen. Deze levensloopbenadering maakt dit boek uniek, naast de duidelijke richtlijnen voor de ‘op maat gemaakte’ behandeling op basis van een individuele casusconceptualisatie.
Probleem vaststellen
Het boek begint met een probleemdefinitie van ARFID, waarbij ruimte is voor de ontstaansgeschiedenis, de verschillende verschijningsvormen en comorbiditeit. Er worden opties besproken van (cognitieve) gedragstherapie voor kinderen vanaf twee jaar. Het cognitief gedragstherapeutisch model, waarin de verwachtingen over voedsel/eten centraal staan, biedt hulpverleners hulp bij het uitleggen van de rationale van de behandeling.
In het hoofdstuk over diagnostiek worden verschillende screeningslijsten en differentiaaldiagnoses besproken, zoals anorexia nervosa, emetofobie (overgeefangst), misofonie en ‘normaal’ selectief eetgedrag. Volgens de auteurs is het belangrijk om een goede probleemanalyse en -selectie te maken om na te gaan of ARFID als hoofdprobleem behandeld dient te worden. Ook benadrukken ze het belang van een casusconceptualisatie/holistische theorie en functie- en betekenisanalyses om tot een behandelplan te komen. De opgenomen voorbeelden van analyses maken dit boek ook tot goed opleidingsmateriaal voor vervolgcursussen CGT.
Behandeling op maat
Vervolgens geeft het boek stap voor stap weer hoe je als therapeut samen met de ouders tot een positieve verandering van het eetgedrag kan komen en de eetangst kan afnemen bij jonge kinderen tot zes jaar. In het daaropvolgende hoofdstuk staat de CGT-behandeling centraal bij schoolkinderen, met het accent op helpende gedachten, een weerstandshiërarchie, exposure en beloning, rekening houdend met de groeiende autonomiebehoefte van de doelgroep. Daarna staat de ARFID-behandeling bij de doelgroep adolescenten en volwassenen centraal. Het bespreken van de casusconceptualisatie als uitleg aan de cliënt en ter ondersteuning van de keuze voor de CGT-technieken (exposure en gedragsexperimenten en oefeningen tussen de sessies door) wordt geëxpliciteerd. Met het opsporen van Catastrofale Causale Misinterpretaties (CCM’s) in de vorm van een als-dan-gedachte gaat het erom de te verwachten ramp te identificeren, om vervolgens zo snel mogelijk met exposure (ook in de sessie) te starten. We zien dat de auteurs hiermee aansluiten bij de nieuwe inzichten over exposure: verschuiving van de focus op de stimulus die de vrees uitlokt (CS) naar het verwachte gevaar (US), waardoor exposureoefeningen nog meer dan voorheen ontwikkeld worden vanuit de US.
In het laatste hoofdstuk worden handvatten gegeven om met de verschillende verschijningsvormen, zoals sensorische gevoeligheid, gebrek aan interesse en zorgen over/angst voor de aversieve gevolgen, om te gaan. In de bijlagen zijn verschillende vragenlijsten opgenomen.
Offline
De theorie wordt rijk geïllustreerd met diverse klinische voorbeelden en ervaringsverhalen. De opmaak – in kleur – is prettig leesbaar. De online mogelijkheden qua behandeling vind ik mager uit de verf komen. De auteurs geven aan dat in een ‘echte’ sessie, waarbij de therapeut en de patiënt samen in dezelfde kamer zitten om een exposure oefening te doen, de therapeut beter kan observeren waar de pijnpunten zitten. Het oefenen met een warme maaltijd vinden de auteurs wel een prima reden om een sessie online te doen als dit in het behandelcentrum niet mogelijk is. Ik mis hierbij de opties van mogelijkheden als e-health en beeldbellen. Met beeldbellen kan het nieuwe gedrag juist in veel verschillende omgevingen en situaties geoefend worden.
Kortom: van harte aanbevolen voor hulpverleners die werken met ARFID-patiënten én voor opleiders en cursisten CGT waarbij eetproblematiek in het programma is opgenomen.
Score
Informatie
Titel:
ARFID bij kinderen, jongeren en volwassenen: diagnostiek en behandeling
Auteur/Redactie:
Sandra Mulkens, Renate Neimeijer, Eric Dumont & Diana Kroes
Uitgever:
BSL
ISBN:
9789036830324
Onderwerp:
Vermijdende/restrictieve voedselinnamestoornis (ARFID)
Doelgroep:
Hulpverleners die werken met ARFID-patiënten en opleiders en cursisten CGT waarbij eetproblematiek in het programma is opgenomen
Beweringen en meningen, geuit in artikelen en mededelingen op de boekrecensiepagina’s van deze site, zijn die van de auteur(s) en niet (noodzakelijkerwijs) die van de VGCt.
