Een proefschrift staat boordevol nieuwe inzichten. Wat zijn de belangrijkste bevindingen? En welke les kun jij er als zorgprofessional uit trekken? Dat kan niemand je beter vertellen dan de kersverse doctor zelf. Dit keer Hanna Stolper, klinisch psycholoog/psychotherapeut bij Dimence Groep over haar proefschrift ‘Breaking Barriers, Building Bonds. Helping families to overcome intergenerational mental health challenges’.
Welk probleem staat centraal?
Kinderen van ouders met een psychische stoornis hebben een verhoogd risico om gedurende hun leven zelf psychische problemen te ontwikkelen. In mijn proefschrift zocht ik antwoord op de vraag hoe we in de GGZ ouders en hun jonge kinderen kunnen helpen om de intergenerationele overdracht van mentale problemen te voorkomen.
Waar spitste je onderzoek zich op toe?
Ik bestudeerde in mijn onderzoek de dagelijkse praktijk van ‘Contextueel Behandelen’, een nieuwe geïntegreerde gezinsaanpak in de GGZ. In deze werkwijze werken professionals van zowel de GGZ-volwassenen als de jeugd-GGZ nauw samen in de behandeling, waarbij ze niet alleen naar het individu maar ook naar het gezinssysteem en de omgeving kijken. Het onderzoek was gericht op gezinnen waarvan zowel ouder als kind (0-6 jaar) in behandeling waren en keek naar helderheid over aangrijpingspunten in de behandeling die bijdragen aan het doorbreken van de intergenerationele overdracht, succesfactoren van deze gezinsgerichte aanpak, resultaten op de kwaliteit van de ouder-kind interactie en de beleving van ouderschap, en brengt de kenmerken van deze doelgroep in beeld. Ik gebruikte daarvoor een combinatie van kwantitatieve en kwalitatieve methoden
Wat zijn de belangrijkste bevindingen uit je proefschrift?
- De vroege ouder-kindrelatie ontwikkelt zich binnen de context van vier samenhangende domeinen: ouder, kind, gezin en omgeving. Het doorbreken van de cirkel van intergenerationele overdracht van mentale problemen vraagt een samenhangende behandeling gericht op het verminderen van de impact van risicofactoren en het versterken van beschermende factoren in deze domeinen
- Er is geen eenduidige manier om voor alle gezinnen een vooropgezet behandelplan te maken: hoe positieve veranderingen gegenereerd kunnen worden is voor elk gezin anders
- Succesfactoren van Contextueel Behandelen volgens behandelaren zijn: het gezin zien als geheel, het op maat gemaakte behandelplan, en regelmatig multidisciplinair overleg (MDO)
- Patiënten noemden dezelfde drie succesfactoren, maar ook randvoorwaardelijke aspecten (zoals een samenwerking tussen jeugd- en volwassen-GGZ) en het proces van elkaar versterkende behandelonderdelen
- Samenwerking is essentieel: niet alleen een integratie van jeugd- en volwassen-GGZ maar ook samenwerking met professionals uit organisaties buiten de GGZ. Dat voorkomt gefragmenteerde zorg
- Na een periode van het toepassen van Contextueel Behandelen verbeterden de kwaliteit van de ouder-kind interactie en de beleving van het ouderschap, belangrijke beschermfactoren voor de mentale gezondheid van kind en ouder
Wat moet volgens jou de volgende stap in het onderzoek zijn?
Gezinsgericht werken in een hulpverleningscontext die – door hoe ze georganiseerd is – gefragmenteerd is kent vele barrières. In mijn onderzoek bleek het MDO een belangrijke succesfactor. Verder onderzoek zou zich kunnen toespitsen op de vraag welke processen in het MDO ervoor zorgen dat behandelaren zich gesteund voelen en dat de behandelingen elkaar gaan versterken. Samen mentaliseren over zowel het gezinssysteem als het hulpverleningssysteem is een helpende factor, maar hoe doe je dat in een netwerk van hulpverleners vanuit verschillende organisaties?
Welke boodschap wil je dat zorgprofessionals meenemen uit je proefschrift?
Om de cirkel van intergenerationele overdracht van psychische problemen te doorbreken, is het niet genoeg om alleen de psychische klachten van de ouder te behandelen. Het is essentieel om daarbij de bredere gezins- en sociale context te betrekken.
Titel proefschrift:
Breaking Barriers, Building Bonds. Helping families to overcome intergenerational mental health challenges
Promovendus:
Hanna Stolper
Universiteit:
Erasmus Universiteit Rotterdam
Promotiedatum:
11 december 2024
Proefschrift:
Download
Over de auteur
Hanna Stolper is klinisch psycholoog/psychotherapeut bij de Jeugd gzz van de Dimence Groep. Ze heeft een eigen praktijk voor volwassenen. Daarnaast is ze betrokken bij het lerend netwerk ‘Gezinsgericht samenwerken’ van Akwa GGZ
