Vera* is al jaren in behandeling voor autisme en een eetstoornis, met beperkt resultaat. Traumabehandeling zou uitkomst kunnen bieden, maar daar ziet ze tegenop. Carolijn de Beer bedenkt wat kan helpen om Vera met meer vertrouwen naar de toekomst te laten kijken.
Als Carolijn Vera leert kennen heeft ze al een uiteenlopend zorgtraject achter de rug. Ze heeft crisisopnames en verschillende soorten dagbehandeling en ambulante zorg gehad, waaronder therapie voor eetproblematiek en autisme. Ze gaat niet naar school en zit in de dagbehandeling van LUMC Curium als psycholoog Carolijn de Beer haar ziet voor ondersteuning bij haar eetproblematiek. “Vera is een bijzonder meisje: ze is heel sociaal, waardoor ze ook weleens in aanraking kwam met de verkeerde mensen. Bovendien was haar sociale kant in combinatie met autisme soms een moeilijke balans, omdat ze hierdoor vaak over eigen grenzen ging, wat tot overprikkeling leidde. Zelfzorg is daarom heel belangrijk. Vera mistte echter toekomstperspectief: ze had het gevoel dat ze was vastgelopen.”
Een stapje extra
Carolijn werkt inmiddels meer dan vijf jaar bij LUMC Curium. Na haar opleiding klinische psychologie is ze hier in 2020 begonnen als promovendus en eind januari 2026 gepromoveerd. Haar onderzoek ging over de inzet van ervaringsdeskundigheid in de jeugdhulp. Sinds 2025 werkt zij als senior onderzoeker en psycholoog in de praktijk op de poli eetstoornissen. Ook verleent ze outreachende ondersteuning aan huis. “Vanuit mijn onderzoek heb ik veel gewerkt met ervaringsdeskundigen”, vertelt Carolijn. “Ik zag dat contact met een ervaringsdeskundige heel erg kan helpen om iets nieuws aan te durven gaan. Er was bijvoorbeeld een ervaringsdeskundige die werkte op een afdeling met jongeren met autisme, waarvan er veel angstig waren. Hij hielp bijvoorbeeld een van die jongeren door met hem mee te gaan naar de jongerenraad. De ervaringsdeskundige zat daar al in als ondersteuner, en kon zo die jongere begeleiden. Zo kunnen ervaringsdeskundigen jongeren vaak helpen om toch een stapje extra te zetten en een nieuwe ervaring aan te gaan. Omdat Vera ook angstig was, zoals om traumatherapie te proberen, dacht ik dat de inzet van een ervaringsdeskundige ook haar vooruit zou kunnen helpen.”
Dezelfde taal
Vera had net deelgenomen aan een autismegroep bij Curium toen ze bij Carolijn in behandeling kwam voor haar eetstoornis. Carolijn stelde een behandelplan op met onder andere CGT, maar stelde ook al snel voor om een ervaringsdeskundige uit te nodigen voor een gesprek over zowel haar ervaringen met een eetstoornis als autisme. Daar reageerde Vera positief op. “Een van de redenen dat ik eraan dacht om deze ervaringsdeskundige erbij te betrekken is dat zij een soortgelijk profiel heeft als Vera. Toen de ervaringsdeskundige aanschoof viel me op hoe meteen de taal veranderde: dit was een andere jongere die dezelfde jongerentaal sprak. Ook was het contact al snel laagdrempelig en persoonlijk van aard. De ervaringsdeskundige vertelde heel open over haar ervaringen. Dat had een groot effect: doordat zij dezelfde taal spraken, voelde Vera zich meteen meer gezien en gehoord. Als behandelaar heb je vaak toch wat meer afstand. Vanuit die gemeenschappelijkheid ontstond vertrouwen. Het mooie was ook dat de ervaringsdeskundige op het punt stond om zelf een traumabehandeling te volgen, iets waar Vera heel bang voor was. Zij vertelde over hoe goed het was om het wel te doen en over het stuk zelfzorg dat erbij kwam kijken. Ook vertelde ze dat het belangrijk was om rust in te bouwen als je zoiets ging doen. Op die manier vormde ze een mooie spiegel voor Vera. Ze was maar kort bij de behandeling betrokken, juist ook omdat ze zich nu even terug ging trekken om voor zichzelf te zorgen, maar ik denk dat dit veel effect heeft gehad. Vera is de traumabehandeling uiteindelijk toch gaan doen. Ik weet niet of het gesprek met de ervaringsdeskundige de doorslaggevende factor was, maar het hielp wel.”
Persoonlijke relatie
Wat Carolijn van dit werkmoment heeft geleerd is dat de klik in een therapeutische relatie heel belangrijk is. Ze legt uit: “We denken als psychologen vooral in interventies, maar onderschatten misschien soms de kracht van de persoonlijke relatie. Zelf dingen delen en je eigen kwetsbaarheid tonen is hier heel belangrijk in. De boodschap die ik meeneem is dat jongeren het nodig hebben om te voelen dat er een mens tegenover ze zit. In onze opleiding wordt er vaak gehamerd op het bewaren van professionele afstand. Natuurlijk moet je wel een afweging maken: wat je vertelt moet ten gunste zijn van degene die je behandelt, maar als je weet wat je wel en niet kunt delen kan het de band echt ten goede komen. Een ervaringsdeskundige weet als geen ander wat ze wel en niet moeten delen: daarvoor hebben ze ook een opleiding gevolgd. Ook hebben zij geleerd hoe ze dat op een deskundige wijze kunnen overbrengen en zo iemand kunnen meenemen. Zien hoe Vera reageerde op het gesprek met de ervaringsdeskundige heeft me gemotiveerd om ook vaker zelf dingen te delen over mijn jeugd en mijn eigen ervaringen hierin. Ook gebruik ik wat meer jongerentaal of maak ik hier grapjes over. Ik merk dat ik op die manier dichterbij kom.”
Tenslotte hielp de inzet van de ervaringsdeskundige Carolijn ook om met vertrouwen te blijven behandelen. “Als hulpverlener kan het waardevol zijn om te zien hoe iemand kan groeien. Een ervaringsdeskundige geeft dus niet alleen hoop voor de patiënten, maar ook voor de behandelaren.”
*Gefingeerde naam.
Dit artikel kun je terugvinden in het VGCt magazine op pagina 18.
