Een proefschrift staat boordevol nieuwe inzichten. Wat zijn de belangrijkste bevindingen? En welke les kun jij er als zorgprofessional uit trekken? Dat kan niemand je beter vertellen dan de kersverse doctor zelf. Dit keer Rianne de Soet, senior onderzoeker, over haar proefschrift: Shared roads, shared risks: understanding the needs of youth with severe and enduring mental health problems.
Welk probleem staat centraal?
Jongeren met ernstige en langdurige psychische problemen vormen een van de meest kwetsbare groepen in de kinder- en jeugdpsychiatrie en vallen vaak tussen wal en schip in het huidige zorgsysteem. We weten niet wat maakt dat deze jongeren onvoldoende profiteren van specialistische behandeling en wat ze nodig hebben.
Waar spitste je onderzoek zich op toe?
Het doel van het DevelopRoad-onderzoeksproject was om te onderzoeken waarom het huidige zorgsysteem tekortschiet en wat er nodig is om de zorg beter te laten aansluiten. We onderzochten dit in vier opeenvolgende studies, met een combinatie van literatuuronderzoek, kwalitatief onderzoek en een mixed-methodsstudie. Ook onderzochten we de perspectieven van jongeren, ouders en behandelaren.
Wat zijn de belangrijkste bevindingen uit je proefschrift?
- Wat in de hulpverlening bij jongeren met ernstige en langdurige psychische problematiek ‘complex gedrag’ wordt genoemd, ontstaat uit een samenspel van eerdere zorgervaringen, behandelstructuren en systeemfactoren. Complex gedrag ligt zelden bij een individuele jongere.
- Bij jongeren met ernstige en langdurige psychische problematiek moet verder gekeken worden dan symptoomreductie en past een herstelgerichte visie op zorg met aandacht voor autonomie, perspectief en een krachtgerichte benadering.
- Goede zorg vraagt een verschuiving van risicobeheersing naar relationele aanwezigheid: langdurige, betrouwbare relaties met vaste behandelaren vormen de basis voor veiligheid en herstel.
- Vertrouwen groeit door stabiele relaties, tijd en echte betrokkenheid van behandelaren, juist in tijden van crisis en onzekerheid.
- Veiligheid en autonomie zijn geen tegenpolen maar het één vormt juist een voorwaarde voor het ander.
- Behandelaren, ouders en organisaties moeten actief worden ondersteund met reflectie, intervisie en scholing om onzekerheid rond hoogrisicogedrag bij jongeren gezamenlijk te dragen.
Welke haken en ogen zitten er aan je onderzoek?
Een belangrijke beperking is de diversiteit van de onderzoekspopulatie, die vooral bestond uit hoogopgeleide, witte meisjes. Hierdoor weerspiegelen de bevindingen mogelijk niet de ervaringen van jongeren met andere culturele, sociale of sociaaleconomische achtergronden. Jongeren met een migratieachtergrond of lagere opleiding zijn vaak ondervertegenwoordigd in zorg en onderzoek. Dit beperkt de overdraagbaarheid van de conclusies en vraagt om voorzichtigheid bij het toepassen ervan in beleid en praktijk.
Wat moet volgens jou de volgende stap in het onderzoek zijn?
Een volgende stap in het onderzoek is longitudinaal, mixed-methodonderzoek naar hoe crisiszorg, vertrouwen, autonomie en veiligheid zich in de dagelijkse praktijk ontwikkelen. Met name interprofessionele samenwerking en gedeelde besluitvorming tijdens crisissituaties verdienen aandacht. Bij voorkeur volgt dit onderzoek jongeren, ouders en behandelaren over langere tijd en combineert het observaties met interviews, om beter te begrijpen wat werkt, wanneer en voor wie.
Welke boodschap wil je dat zorgprofessionals meenemen uit je proefschrift?
Goede zorg voor jongeren met ernstige en langdurige psychische problematiek begint bij échte aanwezigheid. Vertrouwen, tijd en ruimte om onzekerheid te verdragen maken relationele, herstelgerichte zorg mogelijk, waarin samen risico’s worden gedragen.
Titel proefschrift:
Gedeelde wegen, gedeelde risico’s: inzicht in de behoeften van jongeren met ernstige en langdurige psychische problemen
Promovendus:
Rianne de Soet
Universiteit:
Universiteit Leiden
Promotiedatum:
17 december 2025
Proefschrift:
Download
Over de auteur
Rianne de Soet is senior onderzoeker bij LUMC Curium en heeft recent haar promotieonderzoek afgerond binnen het project DevelopRoad waarbij haar focus ligt op factoren in en rondom behandeling van jongeren met ernstige en langdurige psychische problematiek.
