De STARr-training 2.0 is een modulaire, preventieve groepstraining voor jongeren tussen de 10 en 20 jaar met stress, angst en/of depressieve klachten. Het doel van de training is om deze jongeren vaardigheden aan te leren om hun klachten te verminderen en/of verergering te voorkomen.
Wat is STARr?
De STARr-training is gebaseerd op de Cognitieve Gedragstherapie (CGT). CGT is een behandelvorm die veel wordt gebruikt in de preventie en behandeling van angst en depressie bij jongeren en is bewezen effectief. De vijf meest gebruikte en voorkomende CGT-componenten zijn geselecteerd en ontwikkeld tot modules met behulp van bestaande evidence-based CGT-protocollen. Het gaat om de componenten:
- Probleem oplossen (module Solve)
- Cognitieve herstructurering (module Think)
- Gedragsactivatie (module Act&Do)
- Exposure (module Act&Dare, nog in ontwikkeling)
- Relaxatie (module Relax)
STARr is een acroniem voor de eerste letters van de modules. De kleine r uit STARr staat voor repeat. De jongeren worden aangemoedigd om veel te oefenen, want alleen dan kunnen ze de vaardigheden eigen maken. De modules kunnen in verschillende volgordes worden aangeboden en zodoende worden afgestemd op de groep.
Hoe wordt de STARr-training 2.0 gegeven?
De standaard opzet van de STARr-training is als volgt:
- Individuele intake (a 15-20 min)
- Startbijeenkomst (a 60 min)
- 4 modules van 2 of 3 bijeenkomsten (in totaal 8 of 12 bijeenkomsten a 60 min):
- Solve
- Think
- Act&Do of Act&Dare (in ontwikkeling)
- Relax
- Follow-up bijeenkomst (a 60 min) of individuele evaluatie (a 10 min)
De STARr-training kan worden gegeven op scholen (vo, mbo en hbo), bij jeugdhulp of in jeugd ggz instellingen.
Onderzoek naar STARr
De eerdere STARr-training is onderzocht in een grootschalige Randomised Controlled Trial (Van den Heuvel et al., 2021). In dit onderzoek werden de effecten van de modules Solve, Think, Act&Do en Relax (elk 3 bijeenkomsten) en verschillende volgordes van de modules op depressieve symptomen bij 282 adolescenten tussen 11 en 18 jaar onderzocht. De vier modules samen (12 bijeenkomsten), ongeacht de volgorde van modules, zorgden voor een significante daling van depressieve symptomen. Voor het effect van CGT op depressieve klachten maakt het dus niet uit in welke volgorde de modules worden aangeboden.
Daarna zijn we gestart met het aanpassen van de STARr-training zodat deze beter aansluit bij jongeren met verschillende opleidingsniveaus en ook cultuur- en gender sensitief is (de Lange et al., 2026). Op basis van de input van jongeren en trainers hebben we de training aangepast naar STARr 2.0.
Referenties
Van den Heuvel, M. W. H., Bodden, D. H. M., Smit, F., Stikkelbroek, Y., Weisz, J. R., Moerbeek, M., & Engels, R. C. M. E. (2021). Relative effectiveness of CBT-components and sequencing in indicated depression prevention for adolescents: A cluster-randomized microtrial. Journal of Clinical Child and Adolescent Psychology, 53, 1–16. https://doi.org/10.1080/15374416.2021.1978296
De Lange, J., de Paauw-Telman, L., van den Heuvel, M. et al. (2026). The effectiveness of an adapted modular CBT training for youth with depressive symptoms: a study protocol for an n-of-1 trial. BMC Psychology, 14, 534. https://doi.org/10.1186/s40359-026-04252-8
Materialen van de STARr-training 2.0
Voor alle modules is een handleiding voor de trainer en een werkboek voor de jongere beschikbaar. Alle modules hebben hun eigen kleur. Bij iedere module horen een aantal werkbladen, waaronder een werkblad met daarop de 5 stappen die de basis vormen van die module (leeg en een ingevuld met een voorbeeld). Bij alle modules hoort ook een video waarin de 5 stappen zichtbaar worden gemaakt in een alledaagse situatie op school.
Op deze webpagina vind je alle nieuwe materialen namelijk:
- Algemene handleiding voor trainers (inclusief startbijeenkomst)
- Werkboeken Solve, Think, Act&do en Relax (Act&dare is in ontwikkeling)
- Handleidingen Solve, Think, Act&do en Relax (Act&dare is in ontwikkeling)
- Werkbladen Solve, Think, Act&do en Relax (Act&dare is in ontwikkeling)
- Video’s Solve, Think, Act&do en Relax (Act&dare is in ontwikkeling)
Gebruik van deze materialen
Hoewel de materialen vrij beschikbaar zijn, kunnen de materialen niet door iedereen gebruikt worden.
Uitvoerders kunnen werkzaam zijn op een school (zoals schoolmaatschappelijk werk of orthopedagoog), bij jeugdhulp instellingen (bijv. preventiewerkers) en binnen de jeugd ggz (basispsychologen, GZ-psychologen etc.). Zij hebben:
- Een afgeronde hbo-opleiding hebben zoals Social Work, Pedagogiek, Psychologie of een wo-opleiding Orthopedagogiek of Psychologie;
- Enige ervaring met CGT; het hebben van een CGT-opleiding is een pré.
De materialen zijn geen zelfhulpmaterialen voor direct gebruik van angstige en/of depressieve jongeren en hun gezinnen.
Cursus tot STARr-trainer
Er is een mogelijkheid om getraind te worden in de modules van de STARr-training 2.0. Deze scholing is geaccrediteerd bij SKJ voor 12 punten. Voor meer informatie en aanmelden ga naar Deeltijd Cursus tot STARr-trainer | Christelijke Hogeschool Ede
Meer informatie en subsidie
Meer informatie over de STARr-training 2.0 en het onderzoek naar de effecten vind je in de algemene handleiding voor trainers.
De STARr-training zit in een erkenningstraject bij de Databank Effectieve Jeugdinterventies van het NJI.
Dit project is mogelijk gemaakt door ZonMw (projectnummer 07440212310034).
Fotokopie en gebruik
Hoewel de handleidingen auteursrechtelijk beschermd zijn, schorten we auteursrechtbeperkingen op, zodat je kopieën van de werkboeken voor jongeren kunt maken. Het is echter verboden om deze materialen te verkopen of te verspreiden om winst te maken. Als je deze materialen downloadt, betekent dit dat je deze voorwaarden erkent en aanvaardt.
Materialen
Alles in 1 keer downloaden inclusief extra losse werkbladen en voorbeelden:
Alles in 1 download: STARr 2.0
