De nieuwe richtlijn Depressie door de ogen van een therapeut

door Jojanneke Bastiaansen
7 minuten leestijd

Onlangs verscheen de nieuwe multidisciplinaire richtlijn Depressie. We schreven al over de belangrijkste wijzigingen volgens de makers. Wat vinden zorgprofessionals die volgens de richtlijn moeten gaan werken ervan? We vroegen het aan Evelien van Valen, plaatsvervangend hoofdopleider bij de GZ-opleiding en GZ-psycholoog in opleiding tot klinisch psycholoog.

Hoe raakt de richtlijn Depressie jouw werk?

“Ik zag tot voor kort veel mensen met een depressie bij Altrecht, specialistische GGZ. Nu zie ik vanuit mijn functie bij het UMC Utrecht vooral mensen die vanwege een lichamelijke ziekte vastlopen. Dat gaat vaak gepaard met een depressie. Ik ben blij dat de nieuwe richtlijn aanbeveelt niet alleen de lichamelijke aandoening, maar ook de depressie te behandelen. Met een depressiebehandeling verbeter je de kwaliteit van leven van mensen. Bovendien heeft het vaak een gunstig effect op het verloop van de somatische aandoening.”

Wat vind je van het feit dát er een nieuwe richtlijn is?

“Daar ben ik heel verheugd over. De vorige richtlijn uit 2013 was best verouderd. Het goede nieuws is dat de zorg voor mensen met een depressie desondanks niet helemaal anders hoeft. We hebben als therapeuten een goede basis: er zijn veel behandelingen om uit te kiezen die ook écht effect hebben, zoals CGT, interpersoonlijke psychotherapie en probleem-oplossende therapie. Het is fijn om bevestigd te zien dat de therapieën die we al heel lang geven nog steeds goed zijn, mits we ze ook goed uitvoeren, natuurlijk. We moeten onszelf wel blijven scholen.”

Evelien van Valen

Wat zie jij als een grote verbetering?

“Wat echt veel mooier is, is dat de richtlijn nu veel meer aandacht heeft voor het feit dat een depressie vaak niet eenmalig is en dat de zorg daar ook op ingericht moet zijn. Zo staat terugvalpreventie na herstel er nu veel duidelijker in. Kortdurende psychologische terugvalpreventie interventies, zoals op mindfulness gebaseerde cognitieve therapie (MBCT) en preventieve cognitieve therapie (PCT), laten hele mooie effecten zien. Het lastige is dat ons zorgsysteem hier nog niet op is ingericht. Met terugvalpreventie los je niet een acuut probleem op: de wachtlijst van je eigen zorginstelling neemt er niet door af. Voor cliënten heeft het beschermende effect echter een enorme meerwaarde. Bovendien voorkom je er dus wél zorg mee in de toekomst. Ik kan alleen maar hopen dat met de nieuwe richtlijn in de hand deze relatief goedkope therapieën meer mensen gaan bereiken.”

Wat mis je in de richtlijn?

“Ik ben heel blij met het harde werk van de richtlijncommissie. Er zijn mooie stappen gemaakt, maar een allesomvattende richtlijn is het niet. Je ziet dat er omwille van tijd en geld veel keuzes zijn gemaakt en belangrijke onderwerpen geen update kregen. Neem bijvoorbeeld EHealth: iedereen wil het inzetten, maar is het net zo effectief als een reguliere behandeling? Waarschijnlijk wel als het om een blended vorm gaat met forse therapeutondersteuning, maar is het dan wel kostenbesparend?”

“Ook heb ik als behandelaar behoefte aan een duidelijker stappenplan voor psychotherapie – vergelijkbaar met de stroomschema’s voor farmacotherapie. Oké, ik begin met CGT, maar  hoelang dan? Hoeveel effect moet je verwachten na hoeveel tijd? Wat bied je aan wanneer het niet aanslaat? En wanneer zet je überhaupt een behandeling stop? Misschien hoop ik op duidelijkheid die nog niet gegeven kan worden. Maar… hebben we het al goed uitgezocht?”

Waar verwacht je in de toekomst meer van?

“Er is veel spannend onderzoek gaande op het gebied van depressie. Ik denk dan bijvoorbeeld aan onderzoek naar wat er werkt voor wie. Dat zit al voor een deel in de nieuwe richtlijn, want er wordt vanuit een stadiëringsmodel gekeken naar welke behandeling in welk ziektestadium geboden moet worden. Ik hoop dat de wetenschap ons in de toekomst nóg specifiekere voorspellers kan aanreiken, zodat we behandelingen gerichter kunnen gaan inzetten.”

“In de tussentijd moeten we ook zelf belangrijke stappen blijven zetten. De richtlijn is mooi in theorie, maar in de praktijk wordt vaak nog niet richtlijnconform behandeld. Laten we dat écht goed gaan doen. Zo behalen we voor onze cliënten een zo groot mogelijke gezondheidswinst.”

Meer weten?

·        Op VGCt Kennisnet vind je een samenvatting van de belangrijkste wijzigingen volgens de makers van de richtlijn

·        De volledige richtlijn Depressie vind je in de richtlijnendatabase van de Federatie Medisch Specialisten


Misschien ook interessant voor jou