Mooi werkmoment – De kracht van de groep

Welk mooi moment uit de praktijk zul je niet snel vergeten? In deze editie vertelt Ineke Šebek, cognitief gedragstherapeutisch werker in het Isala Ziekenhuis, over een bijzondere casus.

door VGCt
7 minuten leestijd

Een medische aandoening kan voor psychische klachten zorgen. De afdeling Medische Psychologie van het Isala Ziekenhuis in Zwolle biedt mensen hier psychische hulp voor. Cognitief gedragstherapeutisch werker Ineke Šebek begeleidt deze patiënten tijdens cursussen en workshops. Een patiënt die veel baat had bij een cursus bezorgde haar een ‘mooi werkmoment’. 

Patiënten van alle specialismen kunnen in het Isala Ziekenhuis terecht bij de afdeling Medische Psychologie. Want een ziekte, operatie of diagnose kan grote impact op iemand hebben – zowel fysiek als mentaal. Hiervoor worden individuele trajecten en groepsbehandelingen aangeboden. Ineke: “De meesten patiënten die ik als cgw’er behandel komen van de afdeling hartrevalidatie. Deze mensen herstellen van klachten aan hun hart.” Ineke geeft binnen de hartrevalidatie workshops en cursussen aan groepen. Zo zijn er workshops over stress, het volhouden van een gezonde leefstijl en acceptatie en verwerking van een ziekte of aandoening. Na een workshop krijgen patiënten de keuze om een vervolgcursus te volgen.”  

Zichzelf wegcijferen

Zo’n cursus bestaat uit vier bijeenkomsten en een terugkommoment. Bij de start van een nieuwe groep viel Annemarie* gelijk op. “Deze vrouw, midden in de zestig, zag er zorgelijk uit. Ze had een SCAD gehad. Hierbij ontstaat plotseling een scheur in de kransslagader, die het hart van bloed voorziet. Zij had hierdoor een hartinfarct gekregen. Ze was heel erg geschrokken, maar gelukkig was het goed afgelopen.” Annemarie had hiervoor de workshop over omgaan met stress gevolgd, waarin ze veel van zichzelf herkende. “Ze gaf aan dat ze veel piekerde, perfectionistisch was en zich druk maakte om de mening van anderen. Daarnaast kon ze moeilijk nee zeggen en had ze de neiging om zichzelf weg te cijferen.” 

Ineke Šebek

Storende en helpende gedachten

Annemarie had last van de cursusopzet in groepsverband. Ze worstelde soms zichtbaar en was een beetje op de achtergrond. “Pas toen een andere deelnemer aangaf het moeilijk te vinden om iets te zeggen in de groep, reageerde ze met: ‘Dat heb ik ook.’” Annemarie werkte in een supermarkt en maakte het altijd iedereen naar de zin. “Ze was een zorgzaam type dat zichzelf continu overvroeg.” Op een gegeven moment werd er gewerkt aan storende gedachten ombuigen naar helpende gedachten. “Egbert*, een mede-cursist, sneed een voor hem lastig onderwerp aan: Mag je over iemand zeggen dat hij niet beter weet? De storende gedachte hierbij was ‘Het ligt aan mij’. De gevonden helpende gedachte ‘De ander weet niet beter’ bleek voor Egbert lastig. Hij vond dat je dat niet over een ander kon zeggen. Annemarie vond het moeilijk en had moeite met het onderwerp, omdat ze vond dat een ander die helpende gedachte niet had verdiend. Wat vond ze eigenlijk zelf, mocht ze haar eigen mening hebben? Ze was streng voor zichzelf. In haar beleving maakte ze steeds fouten. Ze raakte zelfs emotioneel van de gedachte dat mensen anders waren dan zij.”  

Spiegelen aan de groep

Tijdens de cursusmomenten wordt er gewerkt met analyses en G-schema’s. Het tempo ligt hoog en er is weinig tijd om verschillende schema’s helemaal uit te diepen. De cursus is echt bedoeld om handvatten te geven. “De cursisten hebben vooral veel aan elkaar. Ze zien herkenning bij anderen en kunnen zich aan de groep spiegelen. Hoe ervaart een ander een gedragsexperiment en hoe gaat een ander met gedachten om? Het is dus goed dat er in de groep discussies ontstaan, zodat je ziet dat anderen er hetzelfde over denken als jij. Het is als cgw’er vooral heel belangrijk dit groepsproces goed vorm te geven, dan wordt de interventie nog krachtiger.”

‘Laat gaan’

Na acht weken was het tijd voor de follow-up bijeenkomst. Ineke was onder de indruk van de verandering die ze bij Annemarie zag. Ze herkende haar bijna niet meer terug: Annemarie was helemaal opgefleurd. “Vlak na de cursus had ik mij nog een beetje zorgen gemaakt over hoe het met haar verder zou gaan en of ze de gegeven adviezen goed zo kunnen toepassen. Maar wat bleek: het ging echt goed met haar. Dat ingetogen vogeltje was er niet meer – ze was zelfverzekerd en zag er goed en verzorgd uit.” Annemarie begon te vertellen over een jaarlijks buurtfeest waar ze zichzelf elk jaar met tegenzin naartoe sleepte. “Ze cijferde zichzelf altijd weg door te gaan. En nu had ze gezegd: ik ga niet en zoek zelf contact met de buren. Dat was een grote overwinning. En ze had er geen last van gehad. Ook op haar werk merkte ze verschil. Ze kon de dingen beter loslaten. ‘Loat goan’ (‘Laat gaan’ in het Twents) was haar motto geworden.”  

Even landen

Sommige cursisten kunnen precies benoemen wat hun problemen of valkuilen zijn. Annemarie had dat niet. “We gaan tijdens de cursus aan de slag met disfunctionele gedachten en aannames en proberen uit wat er gebeurt als je het anders doet. Annemarie is hierdoor aan het denken gezet. Hoewel het dus eerder leek dat ze de adviezen niet toe kon passen, bleek dat de spin-off na de cursus groot was. Bij haar zaten bepaalde patronen wat dieper en hadden meer tijd nodig om doorbroken te worden.” Het verhaal van Annemarie gaf ook Ineke een inzicht. “Dat we niet meteen zo oplossingsgericht moeten zijn. De cursus brengt ook druk met zich mee. Alsof mensen de gewenste verandering binnen acht weken moeten zien te bewerkstelligen. Als cgw’er wil ik uiteraard dat mensen hun doelen bereiken, maar soms moet het even landen.” 

*Gefingeerde naam.

Misschien ook interessant voor jou