Een proefschrift staat boordevol nieuwe inzichten. Wat zijn de belangrijkste bevindingen? En welke les kun jij er als zorgprofessional uit trekken? Dat kan niemand je beter vertellen dan de kersverse doctor zelf. Dit keer Noortje Janssen, onderzoeker en gz-psycholoog i.o. bij Pro Persona, over haar proefschrift: Gedragsactivatie voor ouderen met een depressie in de huisartsenpraktijk.
Welk probleem staat centraal?
Ouderen met matige tot ernstige somberheidsklachten krijgen via de huisarts vaak antidepressiva voorgeschreven. Dit terwijl deze medicatie bij ouderen minder effectief is dan bij volwassenen en vervelende bijwerkingen kan hebben. Een laagdrempelige psychologische behandeling is dus gewenst.
Waar spitste je onderzoek zich op toe?
Wij hebben onderzoek gedaan naar gedragsactivatie, een behandeling die door de POH-GGZ binnen de huisartsenpraktijk kan worden aangeboden. In deze therapievorm leren cliënten met een depressie links te leggen tussen hun stemming en gedrag om vervolgens meer positieve situaties op te zoeken. Door het stapsgewijs toevoegen van positieve bekrachtigers aan de omgeving zou gedragsactivatie de stemming en interesse kunnen verbeteren.
Wat zijn de belangrijkste bevindingen uit je proefschrift?
- Wereldwijd is er weinig onderzoek verricht naar de psychologische behandeling van ouderen met depressieve klachten in de huisartsenpraktijk.
- Gedragsactivatie is effectief en waarschijnlijk kosteneffectief, in vergelijking met de gebruikelijke zorg
- De effectiviteit van gedragsactivatie hangt niet af van leeftijd, geslacht, milde of matige cognitieve stoornissen en het gebruik van psychofarmaca.
- Gedragsactivatie hangt samen met een vermindering van depressieve symptomen en een toename van netwerkconnectiviteit
- De effectiviteit van gedragsactivatie lijkt niet te worden verklaard door fysieke activiteit
Wat moet volgens jou de volgende stap in het onderzoek zijn?
In het verlengde van dit proefschrift zijn twee nieuwe studies gehonoreerd met een subsidie van ZonMw. Een implementatiestudie van gedragsactivatie in de huisartsenpraktijk die is uitgevoerd door PhD student Myrte van Kesteren. En een nieuwe RCT naar de behandeling van angststoornissen bij ouderen door de poh-ggz met exposure. Dit project wordt uitgevoerd door twee PhD studenten, Özge Barturlar en Dominique Rijkelijkhuizen. Daarnaast zou ik in de toekomst de effecten van integratie van fysieke activiteit binnen een gedragsactivatiebehandeling op lichamelijke en geestelijke gezondheid bij ouderen met een depressie willen onderzoeken.
Welke boodschap wil je dat zorgprofessionals meenemen uit je proefschrift?
Gedragsactivatie door de POH-GGZ is een effectief, kortdurend alternatief voor antidepressiva voor ouderen met matige tot ernstige depressieve klachten in de huisartsenpraktijk. Dus huisartsen en praktijkondersteuners: denk aan gedragsactivatie wanneer je ouderen ziet met matige tot ernstige somberheidsklachten.
Titel proefschrift:
Gedragsactivatie voor ouderen met een depressie in de huisartsenpraktijk
Promovendus:
Noortje Janssen
Universiteit:
Radboud Universiteit Nijmegen
Promotiedatum:
20 december 2024
Proefschrift:
Het proefschrift is vanaf juni 2025 publiek beschikbaar. Mocht je hem nu al willen ontvangen, stuur dan een mail naar: Noortje.P.Janssen@radboudumc.nl
Over de auteur
Noortje combineerde haar promotieonderzoek met klinisch werk als psycholoog bij Pro Persona bij de afdeling ouderen in Tiel. Na haar promotie zet ze haar werk als psycholoog en medior onderzoeker voort bij Pro Persona. Ook is ze in opleiding tot GZ-psycholoog. Het eerste jaar is ze gedetacheerd naar de verpleeghuiszorg bij Charim.
