Bij het lezen van dit boek en bijbehorende werkboek over Integrative Behavioral Couple Therapy (IBCT) moest ik denken aan de bekende uitspraak van Franciscus van Assisi: “Geef me de moed om te veranderen wat ik kan veranderen, geef me de wijsheid om te accepteren wat ik niet kan veranderen”. Deze gedachte is namelijk het centrale uitgangspunt bij IBCT als relatietherapie. Veel relatieproblemen komen voort uit verschillen tussen partners die niet worden geaccepteerd of zich slecht laten veranderen. Door elkaar beter te leren begrijpen en onderlinge verschillen – waar mogelijk – te accepteren kan er vervolgens gewerkt worden aan wat stellen wél kunnen en willen veranderen.
De interactie tussen partners centraal
De VGCt-sectie Relatie, gezin en naasten maakt zich onder andere sterk voor het betrekken van partners bij de behandeling. De voorzitter van deze sectie, Aerjen Tamminga, herschreef samen met Pieternel Dijkstra de editie uit 2021 van de therapeutenhandleiding en het werkboek over IBCT; bij uitgeverij Thema is ook een bijbehorend Tijd voor je relatiespel uitgegeven. Eerder dit jaar woonde ik een ontbijtsessie van Aerjen Tamminga bij over Positiviteit in relaties & relatietherapie, die nog terug te zien is op VGCt Kennisnet. Zijn enthousiasme werkte aanstekelijk om me meer te verdiepen in IBCT.
IBCT is een in de Verenigde Staten breed geaccepteerde evidence-based behandeling. IBCT kan gezien worden als onderdeel van wat de ‘derde generatie gedragstherapie’ wordt genoemd, met aandacht voor acceptatie van gedachten en gevoelens in plaats van deze te veranderen, en gericht op ervaring en waarden. Bij IBCT gaat het daarnaast ook om de systemische oriëntatie: het richten op feedbackprocessen (circulariteit) die plaatsvinden in de interactie met de ander. IBCT verhoogt de relatietevredenheid, doet de relatieproblemen afnemen en helpt partners om beter te communiceren.
Het IBCT-traject
De handleiding beschrijft een traject van tien behandelsessies à 75 minuten. Er worden vijf thema’s behandeld die elk twee sessies beslaan: acceptatie, tolerantie, uitwisseling van positief gedrag, verbetering van de communicatie en problemen oplossen. Samengevat kan men concluderen dat de eerste vier sessies gericht zijn op het verminderen van negativiteit en de laatste zes sessies op het versterken van de positiviteit in de relatie. Als therapeut is het belangrijk om deze duidelijke structuur aan te houden, niet te veel mee te gaan in ‘de waan van de dag’ en een houding van meerzijdige partijdigheid aan te nemen.
Er wordt gestart met een casusconceptualisatie, waarbij onder andere ruimte is om te beschrijven welke krachten het stel (nog) bij elkaar houdt en hoe men door hun manier van met elkaar omgaan het probleem onbedoeld erger maakt. In de therapeutenhandleiding staan begrippen uitgelegd voor de therapeut en hoe deze het aan de cliënt kan uitleggen in begrijpelijke taal, evenals therapeut-cliëntinteracties (bijvoorbeeld uitleg over verschil tussen harde en zachte emoties). De inhoud van de verschillende sessies wordt uitgebreid beschreven, aangevuld met een hoofdstuk over moeilijke situaties en uitdagingen in IBCT. Het boek eindigt met een terugval- en toekomstplan.
Aan de slag met 47 oefeningen
Het werkboek biedt stellen een houvast in de therapie. Cliënten kunnen de sessies zo goed voorbereiden door opdrachten te maken. Idealiter schaffen beide partners het werkboek aan, zodat ze hun eigen versie hebben. Het is een mooie, compacte editie met voldoende schrijfruimte. De oefeningen kunnen ook ingezet worden bij andere vormen van relatietherapie. IBCT put immers uit verschillende therapeutische benaderingen en theorieën, waaronder CGT, EFT en ACT. Hoewel je mijns inziens bij het geven van bijvoorbeeld EFT beter een werkboek kunt gebruiken dat zich vooral richt op het begrijpen en transformeren van de emotionele dynamiek binnen de relatie, en minder op communicatie en conflicthanteringsstrategieën zoals bij IBCT.
Therapeutcompetenties
Als je als therapeut al opereert vanuit cognitief-gedragstherapeutisch perspectief en ervaring hebt in het werken met stellen, is deze nieuwe vorm van relatietherapie je makkelijk eigen te maken. Terecht wijzen de auteurs erop om altijd kritisch te zijn op de grenzen van de eigen competenties en expertise. Juist als het gaat om relatietherapie kunnen allerlei soorten goed en minder goed geschoolden zich aanbieden als relatiecoach of -therapeut. Als je competenties ontoereikend zijn, verwijs dan door naar een andere professional. Ook voor therapeuten geldt immers: “Geef me de moed om te veranderen wat ik kan veranderen, geef me de wijsheid om te accepteren wat ik niet kan veranderen.”
Score
Informatie
Titel:
IBCT relatietherapie: geïntegreerde gedragstherapie voor partners met relatieproblemen
Auteur/Redactie:
Pieternel Dijkstra & Aerjen Tamminga
Uitgever:
Boom
ISBN:
9789024465828 en 9789024470679 (Werkboek IBCT relatietherapie: 47 oefeningen voor een betere relatie)
Onderwerp:
Integratieve relatietherapie, derde generatie CGT
Doelgroep:
CGT’ers
Beweringen en meningen, geuit in artikelen en mededelingen op de boekrecensiepagina’s van deze site, zijn die van de auteur(s) en niet (noodzakelijkerwijs) die van de VGCt.
