Proefschrift: Blended CGT voor vermoeidheid bij Multiple Sclerose

Een proefschrift staat boordevol nieuwe inzichten. Wat zijn de belangrijkste bevindingen? En welke les kun jij er als zorgprofessional uit trekken? Dat kan niemand je beter vertellen dan de kersverse doctor zelf. Dit keer Marieke de Gier, GZ-psycholoog en onderzoeker bij Amsterdam UMC over haar proefschrift: MS-related fatigue: towards implementation of an evidence-based treatment.

Welk probleem staat centraal?

Multiple Sclerose (MS) is een progressieve aandoening aan het centrale zenuwstelsel, waarbij mensen verschillende uitvalsverschijnselen kunnen krijgen. Van de mensen met MS heeft 38-79% last van chronische ernstige vermoeidheid. Bij het in stand houden van die vermoeidheid kunnen cognitieve en gedragsfactoren een rol spelen. Face-to-face CGT is effectief gebleken in het verminderen van vermoeidheid bij MS patiënten direct na behandeling. De behandeling was echter niet of nauwelijks beschikbaar vanwege een gebrek aan getrainde gedragstherapeuten. Daarnaast ervoeren patiënten de 12 sessies – mede door de reis naar de behandelcentra – als belastend en lieten de langetermijneffecten van de behandeling te wensen over.

Waar spitste je onderzoek zich op toe?

We ontwikkelden “MS Fit”, een blended CGT-vorm, om de behandeling toegankelijker te maken voor vermoeide mensen met MS en minder tijdsintensief voor de therapeut. Daarnaast ontwikkelden we “MS Blijf Fit”, een online boosterprogramma bedoeld om behandeleffecten op de langere termijn te behouden.

Wat zijn de belangrijkste bevindingen uit je proefschrift?

• Blended CGT (online behandelmodules ondersteund met 2 sessies + 3-4 videoconsulten) is niet minder effectief dan face-to-face CGT voor MS-gerelateerde vermoeidheid en bespaart drie uur behandeltijd
• Bij zowel blended CGT als face-to-face CGT rapporteert tweederde van de patiënten een klinisch relevante afname van vermoeidheid en is ruim de helft na behandeling niet meer ernstig moe  
• Mensen profiteren meer van de behandeling als ze deze krijgen in hun voorkeursvorm (blended of face-to-face)
• Het effect van CGT voor MS-gerelateerde vermoeidheid blijft behouden tot een jaar, ook zonder het boosterprogramma: “MS Blijf Fit” is dus niet nodig
• CGT werkt op verschillende cognitieve en gedragsfactoren in: zo blijkt bijvoorbeeld dat een afname in catastroferen tijdens de behandeling bijdraagt aan het behandeleffect (een afname in vermoeidheid)
• Uit een viertal RCT-studies blijkt dat CGT voor vermoeidheid via dezelfde cognitieve en gedragsmatige factoren werkt bij MS, ME/CVS, Type 1 Diabetes Mellitus, en vermoeidheid na Q-koorts. Dit impliceert dat CGT voor vermoeidheid transdiagnostisch kan worden toegepast

Welke haken en ogen zitten er aan je onderzoek?

We hebben vermoeidheid nu tot een jaar na start van de behandeling gemeten. MS is echter een progressieve ziekte en het zou zinvol zijn om de behandeleffecten over 5 of 10 jaar te volgen. Daarnaast hebben we in onze studie mensen geïncludeerd die ambulant zijn. Verder onderzoek is dus nodig om te onderzoeken of de behandeling ook effectief is bij een patiëntengroep met ernstigere beperkingen door de MS.

Wat moet volgens jou de volgende stap in het onderzoek zijn?

Naast onderzoek naar de eerder genoemde open eindjes, valt er denk ik veel winst te halen uit implementatieonderzoek. Wat ik bijvoorbeeld zou willen onderzoeken is of CGT voor vermoeidheid ook effectief geïmplementeerd kan worden in een multidisciplinaire revalidatiesetting, waarin alle behandelaren werken vanuit dezelfde behandelprincipes. Een ander belangrijk vraagstuk is hoe we blended CGT voor vermoeidheid transdiagnostisch laagdrempelig beschikbaar kunnen maken voor patiënten.

Welke boodschap wil je dat zorgprofessionals meenemen uit je proefschrift?

Ook een meer toegankelijke, blended CGT-vorm kan ernstige vermoeidheid bij MS helpen verminderen. Als het kan, laat patiënten dan zelf kiezen voor de vorm (face-to-face of blended): dat werkt het beste.

Titel proefschrift:
MS-related fatigue: towards implementation of an evidence-based treatment

Promovendus:
Marieke de Gier

Universiteit:
VU Amsterdam

Promotiedatum:
13 maart 2025

Proefschrift:
Download

Over de auteur

Marieke de Gier is werkzaam als Gz-psycholoog en onderzoeker op de afdeling Medische Psychologie van het Amsterdam UMC. Binnen deze functie doet ze voornamelijk patiëntenzorg, en is ze betrokken bij onderzoeksprojecten. Ook geeft ze cursussen CGT voor vermoeidheid (bij MS).